Narcistische persoonlijkheidsstoornis


Wat is de narcistische persoonlijkheidsstoornis? Wat zijn de kenmerken van narcisme? Wat is het effect van narcisme op de familie en partners?

 

Kenmerken van narcisme volgens de DSM

Bij een narcistische persoonlijkheidsstoornis is volgens de DSM-IV sprake van een diepgaand patroon van grootheidsgevoelens (in fantasie of gedrag), behoefte aan bewondering en gebrek aan empathie, beginnend in de vroege volwassenheid en tot uiting komend in diverse situaties, wat blijkt uit vijf of meer van de volgende criteria:

  1. Heeft een opgeblazen gevoel van eigen belangrijkheid (bijvoorbeeld: overdrijft eigen prestaties en talenten, verwacht als superieur erkend te worden zonder de erbij horende prestaties)
  2. Is gepreoccupeerd met fantasieën over onbeperkte successen, macht, genialiteit, schoonheid of ideale liefde
  3. Gelooft dat hij of zij heel speciaal en uniek is en alleen begrepen kan worden door, of hoort om te gaan met, andere heel speciale mensen (of instellingen) met een hoge status
  4. Verlangt buitensporige bewondering
  5. Heeft een gevoel bijzondere rechten te hebben, dat wil zeggen een onredelijke verwachting van een uitzonderlijk welwillende behandeling of een automatisch meegaan met zijn of haar verwachtingen
  6. Exploiteert anderen, dat wil zeggen maakt misbruik van anderen om de eigen doeleinden te bereiken
  7. Heeft gebrek aan empathie: is niet bereid de gevoelens en behoeften van anderen te erkennen of zich ermee te vereenzelvigen
  8. Is vaak afgunstig of meent dat anderen op hem of haar afgunstig zijn
  9. Is arrogant of toont hooghartig gedrag of hooghartige houdingen

Grootheidswaanzin als hét kenmerk van de narcistische persoonlijkheidsstoornis

Grootheidswaanzin is hét kenmerk van de narcistische persoonlijkheidsstoornis. Narcisten zijn het middelpunt van de wereld en dwingen een speciale voorkeursbehandeling af bij hun omgeving. Alles wat jij als partner of familielid doet, moet de narcist voordeel opleveren, en alles wat je zegt, moet het narcistische ego flink strelen. Je moet op alle mogelijke manieren applaudisseren voor narcisten, omdat zij nu eenmaal 'god' zijn en jij helemaal niets voorstelt. Jij bent hun nederige dienaar, hun personeel, hun voetveeg.

 

Narcisten ontwikkelen in hun fantasie een grandioos ideaalbeeld van zichzelf. Het is meer dan een fantasie alleen: ze geloven er heilig in, wat hen relatief stabiel maakt ten opzichte van de instabiele borderliner. Daarom vinden narcisten zichzelf zo geweldig, en zie je bij borderliners juist een wisselend zelfbeeld. In werkelijkheid hebben beide een zeer laag zelfbeeld, wat de narcist goed weet te verbergen en wat bij de borderliner duidelijker aan de oppervlakte komt drijven.

 

Invloed van narcisme op de omgeving

Lees voor een korte toelichting op ieder kenmerk het blogartikel 'Kenmerken van narcisme in relatie tot de omgeving'. In mijn boek 'De narcistische wereld ontvlucht' worden alle kenmerken zeer uitvoerig beschreven, voorzien van voorbeelden.

 

(deze website beschrijft niet alle soorten narcisten en borderliners; lees meer over het gebruik van de termen 'narcist' en 'borderliner')