Borderline persoonlijkheidsstoornis


Wat is de borderline persoonlijkheidsstoornis? Wat zijn de kenmerken van borderline? Wat is het effect van borderline op de familie en partners?

 

Kenmerken van borderline volgens de DSM

Bij een borderline persoonlijkheidsstoornis volgens de DSM-IV is sprake van een diepgaand patroon van instabiliteit in intermenselijke relaties, zelfbeeld en affecten en van duidelijke impulsiviteit, beginnend in de vroege volwassenheid en tot uiting komend in diverse situaties, zoals blijkt uit vijf (of meer) van de volgende kenmerken:

  1. Krampachtig proberen te voorkomen om feitelijk of vermeend in de steek gelaten te worden. Het suïcidale of automutilerende gedrag, aangegeven in het vijfde criterium, wordt hier niet toe gerekend
  2. Een patroon van instabiele en intense intermenselijke relaties gekenmerkt door wisselingen tussen overmatig idealiseren en kleineren
  3. Identiteitsstoornis: duidelijk en aanhoudend instabiel zelfbeeld of zelfgevoel
  4. Impulsiviteit op ten minste twee gebieden die in potentie betrokkene zelf kunnen schaden (bijvoorbeeld geld verkwisten, seks, misbruik van middelen, roekeloos autorijden, vreetbuien). Het suïcidale of automutilerende gedrag, aangegeven in het vijfde criterium, wordt hier niet toe gerekend
  5. Recidiverende suïcidale gedragingen, gestes of dreigingen, of automutilatie
  6. Affectlabiliteit als gevolg van duidelijke reactiviteit van de stemming (bijvoorbeeld periodes van intense somberheid, prikkelbaarheid of angst, meestal enkele uren durend en slechts zelden langer dan een paar dagen)
  7. Chronisch gevoel van leegte
  8. Inadequate, intense woede of moeite kwaadheid te beheersen (bijvoorbeeld frequente driftbuien, aanhoudende woede of herhaaldelijke vechtpartijen)
  9. Voorbijgaande, aan stress gebonden paranoïde ideeën of ernstige dissociatieve verschijnselen

Extreme verlatingsangst als hét kenmerk van de borderline persoonlijkheidsstoornis

Hét kenmerk van borderline is extreme verlatingsangst, dat samenhang geeft aan de overige DSM-criteria. De borderliner wil in geen enkel opzicht verlaten worden, niet alleen fysiek maar ook emotioneel. Als je even in een andere kamer bent of een seconde naar buiten kijkt tijdens een gesprek, is er al paniek. Dat onderscheidt deze verlatingsangst ook van gewone verlatingsangst zoals iedereen die wel eens kan hebben in een relatie.

 

Deze extreme vorm van verlatingsangst legt een ongelofelijk zware last op de contacten van de borderliner met andere mensen. Jij als partner of familielid moet voortdurend al je aandacht bij de borderliner houden, zelfs in je eigen gedachtewereld moet alles op de ander gericht zijn. Je wordt beschouwd als verlengstuk, als bezit, en mag de ander nooit meer verlaten. 

 

Maar wat je ook doet, het is nooit bevredigend voor de borderliner. Tegen mijn narcistische ex-partner, bij wie ik tevens borderlinetrekken herken waarvan verlatingsangst in het bijzonder, zei ik wel eens: 'Al zou ik 25 uur per dag bij je zijn, dan is het nog niet genoeg voor jou!' 

 

Invloed van borderline op de omgeving

Lees voor een korte toelichting op ieder kenmerk het blogartikel 'Kenmerken van borderline in relatie tot de omgeving'. In mijn boek 'De narcistische wereld ontvlucht' worden alle kenmerken zeer uitvoerig beschreven, voorzien van voorbeelden.

(deze website beschrijft niet alle soorten narcisten en borderliners; lees meer over het gebruik van de termen 'narcist' en 'borderliner')