Stockholm-syndroom bij narcistisch misbruik

Het Stockholm-syndroom kan niet alleen optreden bij een fysieke gijzeling, maar ook bij een psychische gijzeling, zoals narcistisch misbruik. In dit blogartikel leg ik aan de hand van de 9 symptomen van het Stockholm-syndroom de verbinding tussen dit syndroom en narcistisch misbruik.

 

stockholm syndroom narcisten borderliners mishandeld gegijzeld narcistisch misbruik www.omstandersvan.nl jasmijn couwenberg

Het Stockholm-syndroom kan optreden bij gegijzelden, ontvoerden, concentratiekamp- en oorlogsgevangenen, slachtoffers van loverboys, en mishandelde mannen, vrouwen en kinderen; dus ook bij partners en familieleden van narcisten en borderliners.

 

Allen hebben zij met elkaar gemeen dat zij fysiek en/of mentaal gegijzeld worden. Ze zien geen manier om te ontsnappen, ongeacht of die er misschien wél is. Vanuit overlevingsdrang ontwikkelen zij vervolgens zelfs sympathie voor de dader. Als ze dan toch moeten overleven, dan maar op deze manier...

 

Stockholm-syndroom: 9 symptomen

Dee L.R. Graham noemt in zijn boek 'Loving to Survive: Sexual Terror, Men's Violence and Women's Lives' 9 symptomen van het Stockholm-syndroom. 

 

Hieronder noem ik de 9 symptomen, voorzien van mijn eigen bevindingen hoe het Stockholm-syndroom optreedt bij slachtoffers van narcistisch misbruik.

 

1. Het slachtoffer moet symptomen vertonen van een posttraumatische stress-stoornis, zoals vermijding van herinneringen aan de gijzeling

Uit mijn jeugd ontbreekt onder andere de herinnering aan de scheiding tussen mijn ouders, en ontbreken zelfs herinneringen aan mijn vader die ik na mijn zesde jaar niet meer mocht zien van mijn borderlinemoeder. Op mijn twaalfde herhaalde zich hetzelfde met mijn stiefvader, wat opnieuw een groot drama voor mij betekende. Van die leeftijd heb ik best wel wat andere herinneringen, maar precies dit herinner ik me niet; het is verdrongen omdat het té heftig was.

 

2. Het slachtoffer moet gehecht zijn geraakt aan de agressor

Soms ben je echt graag bij de narcist of borderliner, omdat er momenten zijn waarop het leuk en gezellig is en er niets aan de hand lijkt te zijn. Lieve gebaren zorgen ervoor dat je je op deze zeer ongezonde wijze aan de ander hecht (valse hoop), zodat je hem/haar nooit zal verlaten.

 

3. Het slachtoffer moet de agressor dankbaar zijn voor zijn of haar vriendelijkheid

Je voelt je schuldig wanneer je negatief over de narcist of borderliner denkt, of aan zijn/haar goede bedoelingen twijfelt, want je móet dankbaar zijn... Hun gespeelde vriendelijkheid houdt jou gevangen in de relatie of familieband door middel van dankbaarheid, en dankbaarheid is helaas een zeer sterke factor om jou aan hen te binden. 

4. Het slachtoffer moet enige vorm van geweld ontkennen of dit rationaliseren

Narcistisch misbruik kun je ondergaan zonder te wéten dat je mishandeld wordt. Ik ontdekte het pas na dertig jaar. Je leert dat dit liefde is, en mocht iets toch niet prettig aanvoelen, dan wordt het zó geloofwaardig goedgepraat (door jezelf of de narcist/borderliner) dat je twijfels als sneeuw voor de zon verdwijnen: er is helemaal niets aan de hand...

5. Het slachtoffer moet waakzaam zijn en een sterke drang voelen om de agressor tevreden te stellen

Je loopt continu op eieren en stelt je dienstbaar op. Je let op ieder woord wat ze zeggen, houdt hun gezichtsuitdrukking en lichaamstaal in de gaten om er direct op te kunnen reageren, en doet alles wat ze zeggen. Je raakt eraan gewend. Het is jouw enige levensdoel geworden: de narcist of borderliner gelukkig maken.

 

6. Het slachtoffer moet de wereld vanuit het perspectief van de agressor zien en niet in staat zijn om een eigen perspectief te vormen

Je bent alles gaan geloven wat de narcist of borderliner zegt. Met hun woorden creëren ze een ziekelijke nepwereld; je weet niet eens (meer) dat er een andere, normale wereld bestaat. Bovendien wordt het verboden om een eigen mening of perspectief te vormen. Waarom zou je ook, want hún mening en perspectief zijn de enige juiste...

 

7. Het slachtoffer moet mogelijke bevrijders als bedreiging zien en de agressor als beschermer zien

Narcisten en borderliners waarschuwen je voor andere mensen: die zijn slecht, alleen zijzelf zijn goed. Mocht iemand opmerken dat ze jou wel wat beter mogen behandelen, dan geloof je diegene niet. Sterker nog: dit bevestigt wat de narcist of borderliner jou steeds duidelijk probeert te maken: alleen de narcist of borderliner is te vertrouwen, alle andere mensen vallen jou aan...

 

8. Het slachtoffer moet het moeilijk vinden om zich te scheiden van de agressor

Bij mijn narcistische ex-partner probeerde ik al vaker te vertrekken, maar steeds dacht ik: 'Maar dan is het NU over, hier en nu, dan zie ik hem NOOIT meer...' Iets wat ik niet dacht aan te kunnen. Narcisten en borderliners creëren een ziekelijke samensmelting tussen jullie beiden, ze kruipen in je hoofd, waardoor je echt serieus kan denken dat jullie voor altijd bij elkaar horen.

9. Het slachtoffer moet bang zijn voor wraak van de agressor

Je durft niet te vertrekken, want wie weet wat er dan gebeurt. Narcisten en borderliners doen niets anders in hun leven dan andere mensen het leven zuur maken: werkelijk ieder ander persoon in hun omgeving is slecht, en slechte mensen verdienen straf -zo is hun motto- en van dat straffen maken zij hun dagtaak.

Als kind merk je dit niet eens...

Kun je je nu voorstellen dat je, wanneer je als kind op deze manier bent opgevoed, als volwassene blind bent voor nieuwe mishandelingen door andere mensen? Je bent er zó aan gewend geraakt, deze manier van omgaan met mensen is de standaard geworden, je weet niet beter. Zo kom je vanzelf weer in een gewelddadige relatie terecht, totdat je het bestaan ontdekt van narcistisch misbruik, psychische mishandeling, gaslighting en het Stockholm-syndroom. 

 

Kennis over het Stockholm-syndroom is onmisbaar

Voor een goed begrip van narcistisch misbruik is kennis over het Stockholm-syndroom onmisbaar. Dan kun je pas écht begrijpen hoe je hierin verzeild raakte en waarom je zo lang bleef, en waarom je zo op de narcist of borderliner reageerde/reageert (maar ook op andere mensen, omdat je onbewust opnieuw sympathie kan ontwikkelen voor andere mensen die jou slecht behandelen). Het verklaart een heleboel!

 

In mijn boek 'De narcistische wereld ontvlucht' leg ik zeer gedetailleerd uit wat het Stockholm-syndroom precies inhoudt, en hoe en waarom die sympathie precies ontstaat; dit toegespitst op slachtoffers van narcistisch misbruik.

Reactie schrijven

Commentaren: 8
  • #1

    Deva (maandag, 12 november 2018 10:31)

    Vooral nr. 7 is er bij mij ingeprend...wow...de wereld en alle volwassenen waren een gevaar. Ze waren zeer slecht en wilde alleen maar kwaad doen naar me. Dat is er met de paplepen ingegoten. De rest van de punten herken ik ook. Ik mis het puntje van: je gaat het niet redden in de wereld zonder mij. Dat is nog een belangrijk punt, want hierdoor ben je bang om alleen de wereld in te gaan. Hierdoor blijf je gebonden. Het heeft bij mij 50 jaar geduurd voordat ik vrij kwam. Dit kwam door een ex die zo extreem narcist is dat ik wel wakker moest worden en moest erkennen dat ik uit een narcistennest kwam. Zowel mijn vader als moeder zijn narcist. Al is mijn moeder een verborgen narcist en mijn vader een meer open narcist. Daarnaast beide alcoholist en hadden ze ook trekjes van andere stoornissen. Mijn jeugd was hel en het leven daarna ook. Nu ik geen contact meer heb met ouders en ex begint mijn leven. Hiervoor heb ik nooit geleefd maar zat ik in de overlevingsmodus. Nu nog steeds, maar ik leef ook. Bedankt voor al die artikelen. Die helpen mij zeer!

  • #2

    Layla (maandag, 12 november 2018 10:52)

    Dit komt mij wederom zo bekend voor maar extra pijnlijk als je pas achter komt dat de liefde van m’n eigen moeder nep is. Als kind ben ik zo op die manier opgevoed dat ik idd niets wist van de buitenwereld. Als ik op m’n 39e pas achter kom dat er iets niet klopt wn mn moedr steeds meer van me begon te vragen dacht ik dit klopt niet. Ik ging maar mee in haar waan. Als ik er goed over nadenk dan heeft zei haar eigen glazen ingegooid. Ik deed alles wat ze zei totdat ze te ver ging. Ik denk als ze op die manier door was blijven gaan maar voorzichtiger had ik haar misbruik niet een meer door. Gelukkig maar moet ik zeggen. Af entoe voel ik boosheid vooral op mezelf dat ik dit niet eerder ik de gaten heb gehad maar het meeste boos op m’n moeder. Ik moet het een plekje geven maar vooral ook haar niet in m’n keven laten,grenzen stellen. Dat zint haar niet en is m’n leven aan het zuur maken. Ze is duideijk op uit om mij kapot te maken. Diepe zucht .... ik zal altijd met die vraag blijven hoe kan je je dochter dit aan doen. Het ene moment sterk en denk dat ik haar aan kan, het andere moment zwak verdrietig en kan je me opvegen. Vooral het moment het lijkt alsof ze ineens aardig doet, interesse toont, maar dan ...... boem ze geeft me een beuk met haar woorden dat ik perplex sta. Wat mijn therapeut zegt. Ze kneedt me zo en lijdt mij naar den boksring en beukt mij op mijn zwakste moment. Dat is precies haar doel. Ik moet gestraft worden vind Zei. Dat doet ze op dese manier of de stiltebehandeling. Daar is ze ook een kei in. Dat laatste ben ik niet meer gevoelig voor. Dat geeft mij alleen maar rust. Negeer mij maar negeer ik lekker terug!!! Dat was eerst anders. Ik begrep het niet groet wat er was en smeekte haar normaal te doen. Dat kan ze nu op haar buik schijven. Mijn zelfbeeld is aanhef herstellen dat ik ook respect verdien ja ook van m’n moeder.

  • #3

    Nicole (maandag, 12 november 2018 13:31)

    Jasmijn, jouw boek en blogs bieden mij sinds een aantal maanden steeds de nodige inzichten en helderheid om voor mijn eigen leven te gaan vechten en de verwoestende invloed van het narcistisch misbruik van mijn moeder stukje bij beetje achter mij te laten. Voor ik jouw boek las, wist ik wel dat er iets niet klopte maar begreep ik niet goed wat er echt aan de hand was. Nu begrijp ik het wel en kan ik voor mijzelf kiezen. Ook op mensen in mijn omgeving heeft jouw informatie een enorm positieve uitwerking. Je bent een echte lifesaver. Bedankt!

  • #4

    Jasmijn Couwenberg (maandag, 12 november 2018 14:07)

    Nicole, wauw wat een prachtig en lief compliment! Dat doet me echt wat, dank je wel!

    Deva, dat punt is inderdaad ook een belangrijke, dank je wel voor je aanvulling.

    Layla, heel treffend gezegd door je therapeut...


  • #5

    Wendy (maandag, 12 november 2018 20:30)

    Het gevoel van Layla ken ik ook. Het kwaad zijn op mezelf dat ik het zo lang niet gezien heb. Ik heb nooit goed overeengekomen met mijn moeder. Alsof we altijd haaks op elkaar stonden. Onze visie op het leven is zo totaal verschillend. Zij is vooral heel materialistisch en egocentrisch en ik hou van eenvoudige dingen, veel liefde voor anderen en vooral mijn kinderen en dieren. Daar offer ik alles voor op. Ik dacht altijd dat ik de moeilijke was, dat ik abnormaal was. Vermits mijn moeder nu nog steeds, maar ook toen ik kind was anderen hun kinderen Altijd ophemelde, de kinderen van anderen waren altijd beter, slimmer, dankbaarheid, trokken meer op met hun ouders, die ouders hadden meer aan hun kinderen, kinderen doen meer voor hun ouders. Ik had het idee dat ik een vreselijk slechte dochter was. Tot iemand me eens zei dat ik gewoon over me heen liet lopen door mijn moeder. Dat het niet normaal is dat je moeder je zo behandeld. Dan werd ik vooral kwaad op mezelf dat ik niet sneller ingegrepen had, dat ik zo dom kon zijn.

  • #6

    Lin (woensdag, 14 november 2018 08:01)

    Heel herkenbaar!
    Sinds 4jaar heb ik geen contact meer met mn ouders, mn moeder is hier de verborgen narcist en heeft alles in haar wereldje onder controle (Ook mijn vader)
    Ze gebruikt iedereen als als pion in háár spel om haar zin te krijgen, krijgt ze die niet.. gaat ze je negeren.
    Ik ben inmiddels 37 en voel nog steeds dat kleine kind in mij, wil iedereen het naar de zin maken, leest voordurend lichaamstaal /overgevoelig zijn voor non verbale communicatie.
    Ik moet mezelf helemaal opnieuw "programmeren" wat normaal en abnormaal is , ik wil continu onvoorwaardelijke liefde voelen van mensen die dat helemaal niet aan mij "verplicht" zijn,puur omdat ik dat thuis nooit kreeg..
    Ben "blij" dat ik nu rust heb sinds we geen contact hebben, maar heb altijd de gedachte --- wat als......

  • #7

    Layla (woensdag, 14 november 2018 19:04)

    Wendy ik snap je volkomen maar we kunne niet meer terug draaien en juist blij zijn dat we het nu door hebben en kunnen herstellen van ons zelfbeeld.

    Wat jij zegt herken ik ook het ophemelen van andere kinderen om mij de grond in te boren en ik maar als een gek nog meer mn best deed om ook de goede dochter te zijn. Helaas is niks goed genoeg. Nu deug ik niet ik zal volgende haar nooit gelukkig zijn enig ga gestraft worden in m’n leven. Alles wat mij overkomt noemt ze karma.

    Ook wat jij zegt Wendy ongelooflijk materialischtisch en je kan haar zo omkopen met kadootjes en dan lacht ze weer naar je.
    Ja je zult wel raden , zo heb ik haar stiltebehAndeling proberen te doorbreken. Als ze maar met me praatte en de duurste kados ging kopen.
    Maar dat is nu verleden tijd
    Laat haat voelen dat het over is en uit met de misbruik. We gaan verder met z’n allen.


  • #8

    Tja (woensdag, 14 november 2018 19:58)

    Ook ik heb zo een moeder die er haar dagtaak van maakt haar dochter om alle mogelijke manieren te breken
    Mijn moeder zei me als kind al dat ze er later alles aan zou doen om er voor te zorgen dat mijn leven zo hard en moeilijk mogelijk zal verlopen en ze is der belofte zeker nagekomen