De ziekelijke, emotionele binding van narcistisch misbruik

Nog een reden waarom het zo moeilijk is om uit een relatie of familieband met een narcist of borderliner te stappen: de ziekelijke, emotionele verbinding tussen jullie. In dit artikel beschrijf ik hoe dat er in de relatie met mijn narcistische ex-partner uitzag.

 

narcisme narcist narcistische narcisten borderliner borderliners borderline wereld ontvlucht stockholm syndroom misbruik jasmijn couwenberg boek slachtoffer relatie

Ik begreep er niets van: ik wilde toch bij mijn narcistische ex-partner weg? Niets liever zelfs! Maar het lúkte me gewoon niet. Ik kón maar niet loskomen van hem, alsof ik met een dik touw aan hem vastgebonden zat. Iets zoog me steeds weer terug naar hem. Het leek wel een soort magie, alsof ik betoverd was...

 

Ziekelijke, emotionele binding

Nu weet ik dat dit een ziekelijke, emotionele binding was, die de kern vormt van narcistisch misbruik. Ik wist niet dat hetgeen ik meemaakte een naam had. Narcisme, narcistisch misbruik, psychische mishandeling, Stockholm-syndroom, nog nooit had ik er toen van gehoord. Wel van borderline, maar mijn borderlinemoeder spiegelde mij daar een totaal verkeerd en onschuldig beeld van voor. Hoe naïever ik bleef, hoe veiliger: ze moest voorkomen dat ik haar ware aard zou ontdekken...

 

Hieronder beschrijf ik twee voorbeelden van mijn (meerdere) tevergeefse pogingen om de relatie met mijn narcistische ex-partner te verbreken:

 

1.Ontkenning

Na de zoveelste ruzie gaf ik aan dat het nu écht voorbij was waarop ik de relatie verbrak. De volgende morgen belde hij gewoon vrolijk op, alsof er niets aan de hand was. Dat bracht me flink in de war... 'Huh, het is toch uit, hij doet alsof het nog aan is...'

 

Door het vele gaslighten twijfelde ik ook nu weer aan mezelf: 'Ben ik soms niet duidelijk geweest, héb ik het misschien niet echt uitgemaakt? Ach, hij is nu weer aardig tegen me, zo slecht is hij niet, ik overdrijf, het is zielig, misschien moet ik het nog maar eens proberen...' Ik keerde terug en de eerstvolgende dagen ging het altijd opvallend goed tussen ons.  

 

Bekend vs. onbekend

Wat verder meespeelt hierbij, is dat in zo'n overgangsfase zowel de oude als de nieuwe situatie prettig kan aanvoelen (bekend vs. onbekend). Je laat iets vertrouwds achter, al was het slecht, en bent onderweg naar iets nieuws, wat veel beter is maar wat je nog niet kent. Vrijheid en rust kende je namelijk de afgelopen jaren niet meer. Je moet jezelf ineens allerlei nieuwe gewoonten aanleren wat in het begin moeilijk kan zijn.

 

Dan bestaat de kans dat je weer terugvalt in je relatie. Dat kan in een normale relatie al zo zijn, laat staan wanneer je je in een ziekelijke relatie bevindt, die jou op emotioneel niveau volledig in zijn greep heeft...

 

2.Slachtofferrol

Een paar maanden voordat ik het definitief uitmaakte, stuurde ik hem een e-mail. Als ik praatte, praatte hij dwars door me heen, dus probeerde ik het maar op te schrijven. Dat het zo echt niet langer ging, dat ik er kapot aan ging. Wat was de reactie van meneer? 'Jij doet me pijn met je mail!' Ik schreef dat ik pijn had, maar nee, hij voelde alleen zijn eigen pijn (voor zover hij überhaupt iets kon voelen). Mijn borderlinemoeder reageerde later precies hetzelfde toen ik het contact met haar verbrak. Ik was gemeen, niet zij... 

 

Dader-slachtoffer

Zulke relaties en familiebanden bestaan altijd uit de rolverdeling dader-slachtoffer. Natuurlijk zijn zij het slachtoffer, en ben jij de dader. Alles wordt omgedraaid, je leeft in een omgekeerde wereld. Als dader moet jij je schuldig gaan voelen, zodat ze je precies hebben waar ze je hebben willen: in een onderdanige positie.
 
Snap je nu waarom narcistisch misbruik niets meer is dan ordinair hersenspoelen? Over alles wat normaal is, zoals voor jezelf opkomen, leer je dat het abnormaal is. Over alles wat abnormaal is, zoals mishandeling, leer je dat het normaal is...

 

Verwarring kweken

Bovenstaande voorbeelden laten zien dat narcisten en borderliners op heel verschillende en onverwachte manieren kunnen reageren, wanneer je probeert het contact te verbreken: waar ze je doorgaans devalueren als je niet gehoorzaamt, zoals in het tweede voorbeeld beschreven, kunnen ze je ook totaal onverwacht idealiseren, zoals het eerste voorbeeld laat zien. In alle gevallen staat de ziekelijke, emotionele binding centraal: ze besturen je alsof je een robot bent.

 

De complexiteit van narcistisch misbruik

Er schuilt dus zo'n zeer complexe gedachtegang achter dat je je serieus afvraagt: waar hebben ze dit geleerd? Hebben ze hier voor gestudeerd? Wie hier als naaste niet bekend mee is, raakt helemaal verdwaald in hun bizarre wereld. Je denkt dat je zelf gek geworden bent, wat precies hun bedoeling is:

 

Ze willen je zwak houden om je te kunnen domineren.

 

Vroeger wist ik ook nergens van af. Inmiddels weet ik door mijn heftige ervaringen precies hoe het werkt, en ik blijf het zeggen: kennis is macht. Zóveel macht. Als ze denken dat je hen nooit zult ontmaskeren, hebben ze het flink mis. Er is een uitweg mogelijk!

 

Stockholm-syndroom

Op de pagina 'Stockholm-syndroom' kun je meer lezen over de ziekelijke, emotionele binding van narcistisch misbruik. In mijn boek 'De narcistische wereld ontvlucht' komen onder andere het Stockholm-syndroom, gaslighting en allerlei verschillende vormen van manipulatie aan bod. 

Reactie schrijven

Commentaren: 5
  • #1

    Cherryl (donderdag, 14 december 2017 15:32)

    Ik herken het op bepaalde vlakken wel, in een andere type relatie. Wat goed beschreven en yes, er is zeker een uitweg mogelijk :-)

  • #2

    Wendy (vrijdag, 09 maart 2018 17:56)

    Zo herkenbaar. Jarenlang ben ik een slons, een labiel mens, asociaal en een vuil plot volgens mijn moeder, een ondankbaar, moeilijk en opstandig kind. En na dat ik een paar keer de stekker heb uitgetrokken, belt ze na een paar dagen terug, alsof er niets gebeurt is en ben ik plots een intelligente en een super mama, iemand waar ze plots veel respect voor heeft. Haar woorden ketsen ondertussen af op een muur.

  • #3

    Bieke (zondag, 08 april 2018 18:03)

    Ikzelf zit nog altijd in een relatie met een narcist ...waarom kunnen zij geen relatie aangaan die net als hen zijn? Zou makkelijker zijn... denk dat ik er weer ben ingetrapt... hij vroeg voor nog niet op te geven ...hij wist het dat ik die avond had besloten om definitief weg te gaan ....

  • #4

    Anoniem (maandag, 09 april 2018 09:01)

    Wat een duidelijk en verhelderend artikel wederom. Bedankt weer ervoor!

    Zelf heb ik ooit ook een mail geschreven en mijn moeder reageerde exact hetzelfde: In de brief had ik geschreven hoeveel pijn het me deed dat ze me nooit steunde (op één zeldzame keer na, wat ik nu nog regelmatig hoor inmiddels meer dan 10 jaar geleden al...), maar me wel altijd de grond inboorde. Vervolgens kreeg ik te horen hoeveel pijn het haar wel niet deed toen ze had gelezen hoe ik dacht dat zij me de grond inboorde. Dat dat niet waar was (ontbreken van steun, liegen en naar beneden trekken en ze is specialist in het manipuleren op subtiele manier en als dat niet werkt kom er agressie bij kijken die al zeer dichtbij fysiek geweld komt te staan zoals vastpakken met een dodelijke blik in haar ogen terwijl ze me niet los wil laten en tegen me aan het schreeuwen is) en dat ze me wel degelijk heeft gesteund (waarna die ene keer weer naar boven werd gehaald natuurlijk).

    Nu is er een nieuwe kwestie aan de gang: Ik heb de mogelijkheid ergens een kamer te huren en mijn moeder had me beloofd dat ik de hond mee zou mogen nemen. Vanaf dat ik 16 jaar oud was zorg ik al voor haar en ze is inmiddels 14,5 jaar oud (ze kwam pas op latere leeftijd bij ons wonen). Nooit heeft mijn moeder een vinger naar haar uitgestoken; als ik op zaterdag vrijwilligerswerk ging doen en haar vroeg of ze, die ene dag in de week, voor haar wilde zorgen kreeg ik altijd te horen dat dat niet kon omdat ze altijd wel ergens pijn had in haar lichaam (ze was en is altijd zo zielig...) Haar daarmee geconfronteerd en ik kreeg één woord te horen die zou impliceren dat ik zou liegen (terwijl het omgekeerd is): "Vooral". Het ene scenario na het andere volgt zaich op in mijn hoofd: Haar chanteren door te dreigen met aangifte, de kamer afzeggen en haar leven nu eens zuur gaan maken (hoewel ik dat ten eerste niet zou kunnen en ten tweede lijkt ze een soort van onaantastbaar: Alsof er geen enkel gevoel inzit terwijl er wel een stortvloed van emoties is altijd), de hond stiekem mee nemen, enz.

    Ik kan gewoon niet geloven dat de persoon die je juist altijd zou moeten steunen zo kan liegen, manipuleren, bedriegen, dreigen, enz. Alsof er geen ziel inzit haast.

    Sorry dat ik zo'n lang stukje heb geschreven, dit is een plek die mij veilig lijkt om dingen te delen en mijn hoofd leeg te maken. Zal proberen het niet te vaak te doen.

  • #5

    Pieternella (dinsdag, 10 april 2018 20:20)

    Ja, heel erg herkenbaar hoor. Aandacht van familieleden voor zichzelf houden, mij buitensluiten door leugens te vertellen of verkeerd begrepen interpretaties. Bv tegen mij zeggen dat ze altijd mijn man zou accepteren omdat haar vader zo'n moeite had gehad met mijn vader (hij had ruzie gehad met de vader van mijn vader) en achter mijn rug om zeggen dat ze zoveel moeite heeft met mijn man omdat hij is afgekeurd. En daar word ik dan op aangekeken, terwijl ik echt niet aan de kost kom door in te breken. Wij zouden geen bijdrage leveren aan de maatschappij, terwijl mijn man vrijwilligerswerk deed door een spreekuur te houden voor uitkeringsgerechtigden. Maar dat telde natuurlijk niet, in hun ogen. Mijn moeder steunde mij ook niet, niet die keer toen ik beroofd was op straat en toen mijn schoonvader overleed, kwam ze niet op de begrafenis omdat 'zij niets had met die man'. Was ik natuurlijk weer aan mezelf overgeleverd met een dochtertje van bijna 3, die over de graven ging lopen. Daar kreeg ik dan weer een verwijt op van iemand anders. Haar vakantie bij haar zus (altijd naar haar zus) was belangrijker...