Welke afweermechanismen gebruik jij?

Opgevoed worden door een narcist of borderliner betekent dat je geestelijke afweer overuren draait. Als kind stel je onbewust afweermechanismen in om extreem heftige situaties te kunnen doorstaan. Welke afweermechanismen zijn er? Hoe ontdek je welke afweermechanismen jij gebruikte én nog steeds gebruikt?

 

afweermechanisme afweermechanismen verdringing ontkenning isolering loochening dissociatie bedekken met tegendeel splitsing rationalisatie narcist narcisten borderliner borderliners relatie partner ouder kind narcistische wereld ontvlucht jasmijn

Wanneer je als kind met narcistisch misbruik te maken krijgt, raakt je hele psyche overbelast. Je wordt mishandeld, maar kunt geen kant op. In zulke situaties stelt het kind onbewust afweermechanismen in om te kunnen overleven. Zo kan hij zichzelf nog enigszins beschermen tegen al het kwaad.

 

Als volwassene kun je onbewust nog steeds gebruikmaken van deze verdediging. Voor het kind waren de afweermechanismen nuttig - althans op dat moment, voor de volwassene echter vormen deze ware obstakels omdat je nu niet meer van anderen afhankelijk bent voor je overleving.

 

Als je nog nooit van afweermechanismen hebt gehoord, ben je je daar niet van bewust. Op de achtergrond zijn de mechanismen gewoon actief, wat zorgt voor een vertekende realiteit en een grote afstand tot je ware gevoelens en behoeften. Dat maakt dat je flink kunt verdwalen in je leven. Daarom is het zo belangrijk om te weten hoe je bepaalde afweermechanismen bij jezelf kunt herkennen.

 

Hieronder volgt een samenvatting van een aantal afweermechanismen met een voorbeeld. 

 

Welke afweermechanismen bestaan er?

Hieronder benoem ik 7 afweermechanismen in het kort met een voorbeeld.

 

1.Verdringing
Bij verdringing verdwijnen pijnlijke gebeurtenissen en verboden gedachten en gevoelens naar het onbewuste en vergeet het kind deze automatisch.

'Ik herinner me niet dat ik mishandeld werd door mijn ouder'

 

2.Ontkenning of loochening
Bij ontkenning ontken je onder andere je gevoelens en behoeften.

'Ik verdien het niet om goed behandeld te worden'

 

3.Isolering
Bij isoleren wordt een gedachte, gebeurtenis of gedraging afgesneden van het bijbehorende gevoel.

'Ik herinner me nog wel dat mijn ouder toen razend op mij werd, maar niet hoe ik me toen voelde'

 

4.Dissociatie
Dissociatie als afweermechanisme is een gedeeltelijke verdringing waarbij je in een soort roes verkeert.

'Ik wéét dat mijn ouder boos op mij kon worden, maar kan me er geen concrete situatie bij herinneren'

 

5.Bedekking met het tegendeel
Bedekking met het tegendeel betekent dat je doet alsof het tegenovergestelde waar is, om de situatie draaglijker te maken, het gevaar te vermijden en in de hoop dat je dan wel krijgt wat je nodig hebt.

'Mijn ouder is juist heel lief en zorgzaam'

 

6.Splitsing
Bij splitsing als afweermechanisme deel je alles en iedereen in je omgeving in 'goed' en 'slecht' in.
'Ik ben slecht, mijn ouder is goed'

 

7.Rationalisatie
Bij rationalisatie ga je bewust op zoek naar een reden achter het negatieve gedrag van de ander ten opzichte van jou.

'Mijn ouder kon er niets aan doen omdat hij of zij het zelf heel moeilijk had'

 

Afweermechanismen in een relatie met een narcist of borderliner

Als je later opnieuw een narcist of borderliner tegen het lijf loopt in een relatie, zullen bepaalde afweermechanismen weer op volle toeren gaan draaien. Vooral de mechanismen ontkenning of loochening, bedekking met tegendeel en rationalisatie klinken je vast meer dan bekend in de oren. 

 

Ontkenning of loochening

Als je vindt dat je geen goede behandeling verdient, lijkt de mishandeling door je partner 'makkelijker' te verdragen. Je krijgt immers iets wat je zou verdienen, waar je zelf om gevraagd zou hebben, wat je zelf veroorzaakt zou hebben, waar je zelf schuld aan zou hebben.

 

Bedekking met het tegendeel

Uit wanhoop focus je volledig op de lieve gebaren die je partner af en toe eens maakt en vergroot je deze uit. 'Hij gaf me net een zoen, dus hij houdt van me', 'Ze heeft voor mij gekookt, dus ze houdt van me'. 

 

Rationalisatie

Je partner heeft zóveel ellende meegemaakt en kan er daarom helemaal niets aan doen dat hij of zij jou mishandelt - althans, dat maak je jezelf wijs. In plaats van goed voor jezelf te zorgen, bekommer je je om je partner, terwijl die helemaal niet zo zielig is als het lijkt! Iedereen maakt ellende mee, maar niets geeft iemand het recht om jou op dezelfde wijze te behandelen.

 

Meer lezen over afweermechanismen

Omdat psychische afweer een belangrijke rol speelt in de omgang met narcisten en borderliners, is er in mijn boek 'De narcistische wereld ontvlucht' een hoofdstuk gewijd aan afweermechanismen: wat is een afweermechanisme, hoe ontstaat dit precies, wat is het nu ervan, welke verschillende afweermechanismen zijn er? Per afweermechanisme vind je een uitgebreide beschrijving inclusief diverse voorbeelden, zodat je ontdekt hoe jouw eigen afweersysteem in elkaar zit.

Reactie schrijven

Commentaren: 4
  • #1

    tine (woensdag, 31 januari 2018 21:26)

    ik pas zeker 'bedekking met het tegendeel' toe bij mijn huidige partner, mijn ogen gaan eindelijk open en ik kan zonder paniek de waarheid gaan zien, het voelt alsof de weg naar mezelf is gestart

  • #2

    Arie (zondag, 11 maart 2018 16:43)

    Mijn bescherming tegen de ondraaglijke spanningen bestond uit dé-realisatie. Een overlevingsstrategie waarbij je als het ware buiten de realiteit komt te staan, niets is meer echt, alles voelt alsof je handelt als een robot terwijl je geest kapot gaat van verdriet. Vanaf mijn 15e jaar is het ontstaan en heeft geleid tot de een na de andere depressie. Ik ben inmiddels 61 en heb ontelbare therapieën gehad, zelfs intern. Nog steeds gebruik ik medicatie maar mijn conclusie is helaas: in dit geval heb je "levenslang". De gevolgen van het narcistisch misbruik zijn desastreus en hebben mijn levensvreugde voorgoed ontnomen.

  • #3

    Wendy (zondag, 11 maart 2018 17:16)

    Ik denk dat ik door mijn genezingsproces ben, heb op dit moment geen enkele van bovenstaande reacties meer. Eerder walging en afkeer van mijn moeder, ik kan echt wel met volle overtuiging zeggen dat ik haar haat. Ik wens ze niets slecht toe, maar wil gewoon rust en zo weinig mogelijk contact.

  • #4

    Marion (dinsdag, 22 mei 2018 10:30)

    Rationalisatie staat met stip op nummer 1! Met een moeder oorlogsslachtoffer(narcist) en vader bipolair is dit me met de paplepel ingegoten. Dit ben ik in relaties blijven herhalen. Nu al jaren geen relatie meer omdat het me gewoon niet lukt om bij mezelf te blijven, dan dus liever alleen. Ontkenning of loochening herken ik ook. Als ik in conflict met iemand raak ben ik "slecht" , de ander "goed". Ik ben bijna 60 jaar en in herstel, maar de wonden zijn diep. Accepteren dat dit zo is helpt mij enorm.