Gaslighting door narcisten en borderliners: een voorbeeld

Narcisten en borderliners passen gaslighting toe: ze herprogrammeren jouw hele realiteit door je flink te manipuleren. Hieronder beschrijf ik een voorbeeld van hoe gaslighting eruit kan zien.

 

narcisme borderline narcist borderliner vader moeder kinderen ouders persoonlijkheidsstoornis psychisch emotioneel misbruik boek familie relatie ouderverstoting kindermishandeling jasmijn

Ik beschrijf een gesprek met mijn borderlinemoeder waarin ze mij heel subtiel volledig inpalmde. Het is een van de gesprekken in de periode na de allereerste confrontatie (waarin ik na ruim dertig jaar voor het eerst naar mijn vader durfde te vragen) met verdere vragen over mijn jeugd.

 

“Ze is bij mij thuis op bezoek en vertelt uitgebreid over mijn vader, toont een vriendelijke glimlach, heeft een open, gezellige houding en maakt hier en daar zelfs een grapje. Ze vertelt een beetje lacherig over hoe hij overal en met iedereen problemen had, en over nog meer dingen. 

 

De inhoud is negatief, maar de vorm is positief. Ze vertelt alles op kalme wijze, er is geen greintje haat te bekennen. Terwijl ik haar mijn leven lang over zóveel andere mensen kwaad heb horen spreken, op een manier alsof ze met haar woorden die andere mensen hoopte te vernietigen. Ik hoorde haar nooit positief, of negatief-maar-wel-rustig-en-niet-vijandig zoals nu, over anderen spreken. Dit hoort bij het splitsingsmechanisme dat borderliners en narcisten vertonen. Iemand kan alleen maar fantastisch of afschuwelijk zijn: een goed persoon leggen ze in de watten (idealiseren), een slecht persoon maken ze met de grond gelijk (devalueren).

 

Op dat moment besef ik niet dat ik gemanipuleerd word. Hoe kan dat nou? Ik lijk weer bevangen te zijn. Me opnieuw in die zeepbel te bevinden waarin ik opgroeide en die me gevangen hield in haar wereld. Ze trekt me weer mee in haar onschuld; het is natuurlijk weer allemaal de schuld van anderen, zij kon er helemaal niets aan doen.

 

Maar ze vertelt toch enkel negatieve verhalen, noemt geen enkel positief puntje aan mijn vader op en laat haar eigen aandeel toch weer geniepig buiten beschouwing? Ja, maar het dringt op dat moment niet tot me door. Ze oogt zó kalm, normaal en vriendelijk en maakt allesbehalve een vijandige indruk (eerder die van een lieve, onschuldige vrouw en van slachtoffer), dat ik haar nog begin te geloven ook. Ze heeft het gewoon heel moeilijk gehad. Ik heb een grove inschattingsfout gemaakt: ze heeft mijn vader helemaal niet bij me weggehouden, het was mijn vader die fout zat...

 

(overigens gaf ze in een eerder gesprek aan dat het mijn schuld was, dat ik mijn vader niet meer wilde zien; en inmiddels wist ik genoeg uit eigen ervaringen en de verhalen van mijn vader dat zij overduidelijk zat te liegen, haar verhalen tot nu toe hingen van tegenstrijdigheden aan elkaar, dus het was onbegrijpelijk voor mij hoe ik me nu zo kon laten meeslepen door dit toneelstukje) 

 

Plotseling denk ik er compleet anders over, wat me tegelijkertijd volledig in verwarring brengt. Heb ik alles echt zo verkeerd ingeschat? Ben ík dom? Ja, ik ben ongelofelijk dom en schaam me gewoon dat ik besta. Hoe kon ik zo slecht over haar denken? Mijn eigen moeder nog wel! Wat ben ik een slecht mens, zeg.

 

Maar ergens in de verte hoor ik een klein stemmetje achterin mijn hoofd dat mij vraagt hoe het kan dat ik wél al heel lang enorme pijn voel met betrekking tot deze kwestie. Is die pijn niet echt? Beeld ik me die pijn in? Maar hoe dan, en waarom? Die pijn komt niet vanuit het niets naar boven. Of heb ik soms geleerd om geen pijn te voelen, waardoor ik moeite heb pijn te herkennen of onbewust de pijn niet durf te erkennen?

 

Het schuldgevoel overheerst echter en ik raak vervuld van medelijden met mijn moeder. Ik ben zelfs opgelucht dat ik bepaalde, zeer sterke vermoedens (zoals dat zij mijn vader bij me heeft weggehouden) nog niet tegen haar heb geuit, zoals ik me had voorgenomen, anders zou ik me helemaal ongelofelijk schuldig voelen!

 

Wacht eens even, dit heb ik inmiddels wél met vrienden besproken. Nu voel ik me nog schuldiger. Terwijl ik eerder juist zo trots op mezelf was dat ik dit, na mijn hele leven lang in mijn eentje ermee rondlopen en alles opkroppen, eindelijk met anderen durfde te delen. Mijn vader opsporen en ontmoeten en mijn moeder confronteren, met andere woorden tegen haar ingaan en mijn grootste angst onder ogen zien, daar móest ik wel over praten, dat kon ik echt niet meer in mijn eentje aan.

 

Ik probeer al een tijdje mijn jeugd te ontcijferen en inzicht te krijgen in waarom sommige dingen zo anders dan anders verliepen. De ervaring met mijn narcistische ex-partner hielp mij daar enorm bij; ik wist heel goed wat er aan de hand was en hoe de zaak in elkaar stak. Mijn jeugd was niet normaal geweest zoals ik voorheen altijd dacht, voor zover ik er al over nadacht. Ik was nu overtuigd van mezelf en dat wordt tijdens dit gesprek met mijn moeder in één keer door haar weggevaagd.

 

Ik twijfel nu aan alles: mezelf, mijn waarnemingen, gedachten, interpretaties, vaardigheden, goedheid, intelligentie. Want als ik haar en de situatie zo verkeerd heb ingeschat, ben ik gewoon achterlijk, dan is er wat mis in mijn hoofd! De dagen daarop speelde ik serieus met de gedachte om te stoppen met alles wat ik doe en mezelf af te sluiten van de buitenwereld. Want ik ben toch niets waard, niemand zit op mij te wachten. Ik kan niets en zal nooit wat bereiken. Liever blijf ik dan de hele dag in mijn bed liggen.

 

Gelukkig deed ik dit niet daadwerkelijk en belandde ik na bijna een week weer met beide voeten op de grond en waren de twijfel, schuld en schaamte weer verdwenen. Ik was weer zeker van mezelf en mijn zaak. Ik was mezélf weer.”

 

Tegenstrijdigheden

Dit was de derde keer dat ik in deze periode zo'n 'ommezwaaigesprek' meemaakte, waardoor ik langzaam begon in te zien wat hier gebeurde. Het is heel eng dat iemand je in een flits zodanig kan omvormen dat je ineens het tegenovergestelde denkt dan een paar seconden geleden, en dat die geimplementeerde gedachten en gevoelens zelfs enige tijd kunnen aanhouden. Het voelt letterlijk als hersenspoelen.

 

Ik bedoel: voordat ze mijn huis binnenstapte, was ik zó zeker van mijn zaak, alles wijst erop dat ik mijn vader niet mocht zien, en vijf minuten later is dat verdwenen en zit ik vol schaamte en schuld op de bank omdat het haar gelukt is mijn gedachten over te nemen en te verdraaien.

 

Ik vraag me af waarom ik tijdens het gesprek vrijwel niets merkte, aangezien er wél enkele signalen waren. Ze palmde me in met haar positieve lichaamstaal, waarmee ze de negatieve inhoud van haar verhalen probeerde te bedekken.

 

Waarom dit tijdens het gesprek niet tot me doordrong, was doordat ik me weer schikte in mijn rol. Mijn rol als lief, aardig en behulpzaam kind, gericht op het welzijn van haar moeder. Het kind dat haar moeder niet mag tegenspreken omdat zij overgevoelig is, alhoewel dit ten koste van het kind zelf gaat.

 

Angst en afhankelijkheid

Onbewust wist ik dat wanneer ik ertegenin zou gaan, zij heel boos zou worden. Dus probeer je jezelf onbewust ervan te overtuigen dat het waar is wat ze zegt, zodat het minder pijnlijk en veel veiliger is. Uit angst voor haar woede werd ik als kind in deze rol gedreven en als volwassene kroop ik er nu opnieuw in, en slikte alles wat ze zei als zoete koek.
 
Als kind ben je afhankelijk en weet je niet beter, en blijf je in die rol. Als volwassene kun je er ook nog in vervallen, maar ben je niet meer van je ouder afhankelijk voor je overlevingskansen. Je bent steeds beter in staat om dit gedrag te doorgronden, mits je het mechanisme doorziet. Met dit verhaal hoop ik enig inzicht in dit mechanisme te geven.

Hoe narcisten en borderliners manipuleren

In mijn boek 'De narcistische wereld ontvlucht' beschrijf ik de vele manipulaties die narcisten en borderliners gebruiken om de macht over jou te krijgen en te behouden, en ga ik gedetailleerd in op het proces van gaslighting. Ook de afweermechanismen die we als volwassenen nog steeds gebruiken om ons te beschermen tegen de pijn van vroeger komen aan bod. Beide zaken geven inzicht in hoe we ons kunnen losmaken van de narcist of borderliner en eindelijk een vrij leven kunnen leiden.

 

narcisme borderline narcist borderliner vader moeder kinderen narcisten borderliners persoonlijkheidsstoornis psychische emotioneel misbruik boek familie relatie ouderverstoting kindermishandeling narcistische wereld ontvlucht gaslighting mishandeling
narcisme borderline narcist borderliner vader moeder kinderen narcisten borderliners persoonlijkheidsstoornis psychische emotioneel misbruik boek familie relatie ouderverstoting kindermishandeling narcistische wereld ontvlucht gaslighting mishandeling

Ontvang nieuwe blogartikelen in je mailbox!

Commentaar schrijven

Commentaren: 0