Beschadigde kinderen en hun ouders

Griet Op de Beeck schrijft in haar boeken regelmatig over het beschadigde kind. Onlangs zat de Belgische schrijfster in het televisieprogramma VPRO Zomergasten waarin ze onder andere haar interessante visie op beschadigde kinderen deelde. Kinderen van narcisten en borderliners zullen zich er zeker in herkennen.

 

narcisme borderline narcist borderliner vader moeder kinderen narcisten borderliners persoonlijkheidsstoornis psychische emotioneel misbruik boek familie relatie ouderverstoting kindermishandeling narcistische wereld ontvlucht gaslighting mishandeling

Griet Op de Beeck laat in de drie uur durende uitzending verschillende videofragmenten zien van dingen die haar raken. Eén daarvan is een radio-uitzending vanuit een revalidatiecentrum waar Danny zit.

 

Danny is een jongetje dat over zijn hele lichaam brandwonden heeft opgelopen. Hij leert hier weer lopen nadat hij drie maanden in coma lag. In een interview vertelt hij aan de radiopresentator wat er gebeurd is. Spelenderwijze kwam hij met vriendjes in een leegstaand huis terecht. Eén van hen had benzine bij zich en het huis vloog in brand. Danny liep brandend naar huis toe.
 

Sorry zeggen

Na het interview komt de 'excusesrubriek' van het radiostation en de presentator vraagt Danny of er iemand is aan wie hij excuses zou willen aanbieden. Wat er nu gebeurt, is ongelofelijk. Danny zegt sorry tegen zijn moeder omdat hij niet naar haar luisterde. Ondanks dat het niet mocht, ging hij naar buiten en kwam in de brand terecht. Het moment wordt hem zichtbaar teveel en je ziet de treurnis in zijn ogen.

 

Mijn hart brak toen ik dit zag. Een kind dat de volwassen verantwoordelijkheid op zich neemt en zichzelf de schuld ervan geeft dat hij verbrand is? Ik zie geen enkele reden voor de jongen om sorry te zeggen! Als een kind van zijn ouder niet naar buiten mag, maar dit toch doet (iets wat bij de natuur van het kind hoort, het kind wil op ontdekkingsreis), is het niet zijn eigen verantwoordelijkheid als er vervolgens iets gebeurt. Een kind is een kind, en kan en hoeft nog geen volwassen verantwoordelijkheden te dragen.

 

De schuld van het kind

We zien een jongetje van acht à tien jaar dat zich nu al zo volwassen gedraagt. Waarom reageert hij zo, vraag ik me af. Werd zijn moeder soms boos omdat hij stiekem het huis uitgeglipt was? Kon ze het niet verdragen dat hij haar negeerde en zijn eigen gang ging? Zat zij nu soms in de knel met de medische zorg en de eventuele financiële gevolgen en reageert ze dit op hem af? Hoe dan ook, de moeder moet duidelijk hebben laten merken dat de jongen hiermee háár in de problemen bracht. Dat het allemaal zijn eigen schuld is. Dat hij alles heeft verpest. Dat hij moeilijkheden veroorzaakt. Dit is absoluut géén gezonde reactie van een kind dat zoiets overkomen is.

 

'Eén van de grootste onrechten'

Griet geeft haar visie op het verhaal. Zij ziet een beschadigd kind in de jongen en vindt het 'één van de grootste onrechten om zulke kinderen zo te zien'. Volgens haar zijn kinderen soms veel te sterk

 

"Vaak blijft de schade onopgemerkt als kinderen zich zo sterk naar buiten toe gedragen. Kinderen die altijd glimlachen, daar moet je je zorgen om maken. Kinderen die niet van hun ouders krijgen wat ze nodig hebben, zullen nooit zeggen: ik heb een slechte mama of papa. Ze zullen altijd de schuld bij zichzelf leggen. De realiteit dat mensen niet geven wat ze geacht worden te geven, is te grauw om te aanvaarden. Als iets je eigen schuld is, kun je altijd nog beter je best doen, stil blijven of nog beter voor je broertjes of zusjes zorgen. De jongen zegt sorry voor een vreselijk traumatiserend ongeluk. Daar gaat hij nog last van krijgen."

 

Danny wil later een helpend beroep zoals verpleger uitoefenen, maar Griet hoopt 'dat hij zal kiezen wat hij zélf wilt'. Daar ben ik het helemaal mee eens: het lijkt alsof de jongen iets wil terugdoen voor de mensen in het revalidatiecentrum die nu voor hem zorgen. Alsof hij zijn schuld wilt inlossen. Alsof hij het zichzelf niet waard vindt om zoveel zorg en aandacht te krijgen. Alsof hij denkt hen tot last te zijn. Terwijl hij verbrand is en recht heeft op alle zorg die hij daarbij nodig heeft.

 

Griet Op de Beeck

Griet had het zelf als kind niet gemakkelijk en weet hoe het is om je als kind eenzaam te voelen. Ze noemt haar ouders 'ongeschikt voor de ouderrol' en beschrijft hoe het bij haar thuis verliep:

 

"Jij moet beter snappen wat er aan de hand is dan de anderen om je heen in huis. Op school loop je met een glimlach en moet je iemand zijn die je niet bent. Het ging verder dan waardering willen krijgen; het ging om gezien worden en daar blijf je altijd naar hunkeren. De mensen moeten in staat zijn om jou te kunnen zien, want als ze niet voorbij zichzelf kunnen kijken, dan zien ze jou ook niet."

 

Onvoorwaardelijke liefde

Nog zo'n wijze uitspraak van Griet: "Er is maar één onvoorwaardelijke liefde en dat is die van het kind voor de ouders." Helaas is dit heel erg waar. Een kind komt 'blanco' op de wereld en zijn ouders zijn de eerste mensen die hij ziet. Hij merkt dat het zijn ouders zijn die hem voeden als hij honger heeft en hem een dekentje toedekken als hij het koud heeft. Kinderen hebben hun ouders vele jaren lang nodig, maar af en toe gebeuren er rare dingen. Dan negeren ze het kind, of verlangen ze hulp en aandacht van hém

 

Ouders die zelf heel behoeftig zijn, zoals bij narcisten en borderliners het geval is, kunnen bij hun eigen kind vinden wat ze zelf missen. Door de afhankelijke positie van het kind en zijn 'blanco' persoonlijkheid kan een dergelijke opvoeding het kind eenvoudig kneden tot iemand die aan de verwachtingen van de behoeftige ouders voldoet, in plaats van dat het kind zich tot een authentiek mens ontwikkelt.

 

Zo vinden de ouders alsnog de liefde en aandacht die ze in hun eigen jeugd zo misten en waar ze als volwassenen nog steeds naar verlangen. Als kind kun je je gevleid voelen dat je ouder je zo dicht bij zich wilt hebben, niet wetende dat die dit vooral uit eigenbelang doet. Niet in de eerste plaats omdat hij of zij jou zo graag mag, maar omdat hij of zij anders alleen zit. Jouw bestaan vult een leegte op.

 

Weinig herinneringen

Ook herkenbaar vond ik het dat Griet vertelde weinig concrete herinneringen aan vroeger te hebben. Zelfs bij fotoalbums heeft ze weinig herkenning; die maken niets in haar los en het voelt 'alsof ze naar het fotoalbum van iemand anders kijkt.' 

 

Zelf heb ik ook weinig concrete herinneringen en waarschijnlijk heb ik veel weggestopt. Als ik me al iets herinner, dan is het heel vaag. Ik herinner me slechts enkele momenten wel concreet, en dan vaak alleen de feitelijke gebeurtenis zonder mijn gedachten daarbij. 

 

Wel komt er de laatste tijd steeds meer naar boven. Zo nu en dan komt er plots iets in me op, en met een flinke portie concentratie lukt het me soms om het te reconstrueren. En dan blijkt weer dat sommige dingen in mijn jeugd écht niet klopten.

 

Uitzending terugkijken

De uitzending van VPRO Zomergasten met Griet Op de Beeck is (deels) via internet terug te bekijken.

 

narcisme borderline narcist borderliner vader moeder kinderen narcisten borderliners persoonlijkheidsstoornis psychische emotioneel misbruik boek familie relatie ouderverstoting kindermishandeling narcistische wereld ontvlucht gaslighting mishandeling
narcisme borderline narcist borderliner vader moeder kinderen narcisten borderliners persoonlijkheidsstoornis psychische emotioneel misbruik boek familie relatie ouderverstoting kindermishandeling narcistische wereld ontvlucht gaslighting mishandeling

Ontvang nieuwe blogartikelen in je mailbox!

Commentaren: 0