Kenmerken van borderline in relatie tot de omgeving

Wat zijn de kenmerken van borderline? En welke invloed hebben deze op jou als familielid of partner? Borderline is namelijk een stoornis die veel invloed op de omgeving uitoefent. 

 

narcisme borderline narcist borderliner vader moeder kinderen ouders persoonlijkheidsstoornis psychisch emotioneel misbruik boek familie relatie ouderverstoting kindermishandeling jasmijn

Hieronder staan de 9 kenmerken van borderline, afkomstig uit de DSM-V, het diagnostisch en statistisch handboek voor classificaties van psychiatrische aandoeningen. Daarin staat borderline (en ook narcisme) vermeld in cluster B (overdreven, emotioneel of onconventioneel gedrag). Iemand met een cluster B-stoornis wordt vaak getypeerd als impulsief en/of dramatisch. Meestal is sprake van impulsieve gedragingen en instabiliteit op het gebied van emoties, identiteit en interpersoonlijke relaties, aldus de DSM-V.

 

De 9 kenmerken van borderline licht ik toe vanuit het gezichtspunt van de naastbetrokkene gezien. Welke invloed hebben de kenmerken van borderline op de familie en partners?

 

1.Verlatingsangst

'Krampachtig proberen te voorkomen om feitelijk of vermeend in de steek gelaten te worden. Het suïcidale of automutilerende gedrag, aangegeven in het vijfde criterium, wordt hier niet toe gerekend'

 

Borderliners zijn intens bang dat je hen verlaat. Ze willen constant bevestiging dat je nog van hen houdt en denken in het minste of geringste een teken te bespeuren dat je hen zal verlaten. Maar als je te dichtbij komt, raken ze in paniek en stoten ze je weer af. Als familielid of partner legt dit een enorme druk op je: je probeert er zóveel voor hen te zijn dat je het gevoel hebt opgeslokt te worden; je hebt geen eigen leven meer.

 

2.Instabiele relaties

'Een patroon van instabiele en intense intermenselijke relaties, gekenmerkt door wisselingen tussen overmatig idealiseren en kleineren' 

 

Borderliners delen mensen in 'goed' en 'slecht' in. Dit heet splitsing, ook wel zwart-wit denken genoemd. Het ene moment plaatsen ze je op een voetstuk, om je vervolgens de grond in te boren. Dit wisselt elkaar voortdurend af. Ze houden van je als ze vinden dat je dat verdient; benadeel je hen, dan haten ze je. Een grijs gebied kennen ze niet; vandaar de indeling in uitersten. Als ze je mogen, aanbidden ze je volledig; als ze je niet mogen, koesteren ze een diepe haat tegen je. Dit is ongelofelijk verwarrend voor de omgeving.

 

3.Laag zelfbeeld

'Identiteitsstoornis: een duidelijk en aanhoudend instabiel zelfbeeld of zelfgevoel'

 

Borderliners weten niet wie ze zijn en wat ze willen. Ze stellen zich afhankelijk van anderen op, in de hoop daar zichzelf te vinden en een identiteit te kunnen ontwikkelen. Diep van binnen zijn ze extreem onzeker en verwachten ze dat jij hen zelfvertrouwen kan geven. Ook bekritiseren ze je om zichzelf beter te voelen. Immers, als ze jou op een zwak punt aanspreken, voelen zij zich op dat moment sterker dan jij. Het maakt hen niet uit hoe kwetsend dit voor jou is.

 

4.Impulsiviteit

'Impulsiviteit op ten minste twee gebieden die in potentie betrokkene zelf kunnen schaden (bijvoorbeeld geld verkwisten, seks, misbruik van middelen, roekeloos autorijden, vreetbuien). Het suïcidale of automutilerende gedrag, aangegeven in het vijfde criterium, wordt hier niet toe gerekend'

 

Bij impulsiviteit gaat het om een onmiddellijke, kinderlijke vervulling van behoeften. Het moet hier en nu; borderliners kunnen het niet uitstellen tot een geschikt moment zoals gezonde volwassenen dat doorgaans wel kunnen. Ze kijken alleen naar de korte en niet naar de lange termijn. Ze besluiten bijvoorbeeld vanuit het niets hun baan op te zeggen of geven in één keer heel veel geld uit. Ze willen iets nu, dus moet het nu. Dit kan gevolgen hebben op allerlei terreinen, zoals financieel: er dreigt een huurachterstand of jij mag weer voor de kosten opdraaien.

 

5.Suïcidaal gedrag en zelfverwonding

'Recidiverende suïcidale gedragingen, gestes of dreigingen, of automutilatie'

 

Dit roept angst, schuld, plicht, medelijden en bezorgdheid op bij de omgeving. Het kan een schreeuw om aandacht zijn, maar ook een serieuze roep om hulp of om vanuit dissociatie weer terug in de realiteit te komen. Zelfbeschadigend gedrag kan ook bedoeld zijn om te laten zien hoe moeilijk ze het hebben, zonder de bedoeling te hebben om zichzelf te suïcideren, merkt Koos Krook op in zijn boek 'Borderline de baas.'

 

6.Emotionele instabiliteit

'Affectlabiliteit als gevolg van duidelijke reactiviteit van de stemming (bijvoorbeeld periodes van intense somberheid, prikkelbaarheid of angst, meestal enkele uren durend en slechts zelden langer dan een paar dagen)'

 

Borderliners hebben hun emoties niet onder controle. Ze gaan van uitgelaten vrolijk naar depressief, van poeslief naar agressief, en weer terug, zonder duidelijke aanleiding. Hun meningen wisselen elkaar snel af, waarbij ze verwachten dat jij 'mee wisselt'. Hierdoor ken je je eigen mening niet meer (sterker nog: die mag je niet eens hebben). Er ontstaat een grote chaos, verwarring en onvoorspelbaarheid: je weet nooit hoe de ander op jou zal reageren. Dit vergroot je angst en onzekerheid. Je weet nooit of je het goed doet en waar je aan toe bent. 

 

7.Leegte

'Chronisch gevoel van leegte'

 

Borderliners ervaren een gebrek aan verbinding met zichzelf en anderen. Alsof ze niet gezien en begrepen worden(zowel door zichzelf als door anderen) en 'dus' niet bestaat. Eenzaamheid en verveling kunnen toeslaan waardoor ze overmatig jouw gezelschap opzoeken. Daarin zien ze hun bestaan bevestigd; zowel door jouw aanwezigheid als door het afdwingen van jouw begrip voor hen. Dit legt een enorm zware last op jouw schouders. Ze kunnen de leegte ook opvullen met veel eten, one night stands, drank, drugs of feesten. De leegte bevindt zich echter binnenin en laat zich moeilijk permanent opvullen door iets van buitenaf. 

 

8.Woede

'Inadequate, intense woede of moeite kwaadheid te beheersen (bijvoorbeeld frequente driftbuien, aanhoudende woede of herhaaldelijke vechtpartijen)'

 

Zo plots als de stemming kan omslaan, kan ook een woede-uitbarsting ontstaan, tegen zichzelf of anderen gericht. De aanleiding kan heel klein zijn en niet in verhouding staan tot de mate van uitbarsting. De borderliner voelt zich aangevallen en vecht keihard terug. Randi Kreger spreekt in de 'Borderlinegids' van 'een razernij die veel angstaanjagender, schokkender en onbegrijpelijker is dan een normale woede-uitbarsting.'

 

9.Paranoïde ideeën/dissociatie

Voorbijgaande, aan stress gebonden paranoïde ideeën of ernstige dissociatieve verschijnselen'

 

Hier gaat het om extreme achterdochtigheid waarbij borderliners zonder gegronde reden denken dat iedereen tegen hen is. Ze denken hier overal bewijzen van te zien. Een andere mening hebben is al meer dan voldoende bewijs. Ondanks dat je van hen houdt, denken ze telkens de vijand in je te zien.

 

Dissociatie betekent afwezig zijn in het moment, alsof ze zichzelf even afsluiten van de buitenwereld. Ze verliezen het contact met zichzelf en zijn omgeving. Dit kunnen ze zichzelf aangeleerd hebben in hun jeugd om zichzelf te beschermen tegen pijnlijke situaties. 

 

Alle kenmerken van narcisme en borderline

In mijn boek 'De narcistische wereld ontvlucht' staat een uitgebreide beschrijving van alle kenmerken van narcisme en borderline: hoe uit het kenmerk zich, waar komt het vandaan, wat is de invloed op de omgeving en hoe ga je hiermee om? Uiteraard voorzien van de nodige voorbeelden. En je vindt er niet alleen de kenmerken uit de DSM, maar ook andere kenmerken: onder andere de slachtofferrol, pesten en voorwaardelijke liefde.

 


Ontvang nieuwe blogartikelen in je mailbox!

Commentaren: 0