De eeuwige slachtofferrol van de narcist en borderliner

Als je omgaat met narcisten of borderliners krijg je regelmatig te maken met hun slachtofferrol. Ze hebben immers zoveel pech! Aan jou de barmhartige taak om alles weer goed te maken. Hoe voorkom je dat dit jou beïnvloedt? Hoe voorkom je dat jij de taak van hulpverlener overneemt?

narcisme borderline narcist borderliner vader moeder kinderen ouders persoonlijkheidsstoornis psychisch emotioneel misbruik boek familie relatie ouderverstoting kindermishandeling jasmijn

Je herkent het vast wel: narcisten en borderliners hebben altijd problemen en anderen zijn altijd tegen hen. Van de bekende mug wordt een olifant gemaakt. Kleine pech wordt samen met echte problemen op één hoop gegooid. Ze kunnen er niets aan doen: 'Het overkomt mij allemaal, ik heb altijd pech'. En jij moet het nog serieus nemen ook.

 

Er zijn altijd problemen

Laten we vooropstellen dat doorgaans niemand bewust voor problemen kiest. Maar: soms zetten mensen wel een ontwikkeling in gang die geheid tot problemen zal leiden. Ze kijken niet naar de gevolgen op de lange termijn. Dit kan onder andere veroorzaakt worden door impulsiviteit, een van de kenmerken van borderline.

 

Daarnaast kunnen problemen kleine voordelen met zich meebrengen. Ze kunnen aandacht in de vorm van hulp en zorg opleveren, iets waar narcisten en borderliners enorm naar verlangen. Verder zorgen klachten voor gespreksstof. Gebeurt er weinig noemenswaardig in hun leven, dan kan klagen toch het gesprek op gang houden. Soms lijkt iemand zijn probleem helemaal niet op te willen lossen.

 

Geen verantwoordelijkheid nemen

Voor problemen kies je doorgaans niet, maar wél voor de manier waarop je ermee omgaat. Kijk maar eens om je heen: niet iedereen in dezelfde probleemsituatie zit in een hoekje weg te kwijnen. Er zijn ook mensen die er het beste van maken en er een positieve draai aan geven. Dat heet eigen verantwoordelijkheid nemen. 

 

Narcisten en borderliners schuiven de verantwoordelijkheid liever van zich af. Zolang ze de schuld bij een ander leggen, hoeven ze niet naar zichzelf te kijken. Vanwege hun lage zelfbeeld kijken ze niet graag in de spiegel en projecteren ze daarom hun tekortkomingen op jou als naastbetrokkene: 'Zo, leg daar maar neer, dan ben ik ervan af'. Dit komt voort uit hun onvermogen om met de eigen negatieve gevoelens en tekortkomingen om te gaan, die ze dus zo snel mogelijk kwijt willen raken. Helaas bereiken ze dat doel alleen door dit alles via jou te lozen.

 

Narcisten en borderliners kunnen niet tegen kritiek en doen nooit iets fout. Met deze overtuiging proberen ze hun lage zelfbeeld te overschreeuwen. Daarom worden ze boos wanneer je kritiek uit, want dan dreig je dat zelfbeeld bloot te leggen. Dat staat voor hen gelijk aan de dood. 

 

Van fouten kun je leren

Dit is echter niet de juiste manier. Als je onzeker bent over jezelf, is het niet altijd gemakkelijk om naar je eigen tekortkomingen te kijken, want die kunnen jouw onzekerheid bevestigen. Maar als je er nooit naar kijkt, blijf je telkens opnieuw dezelfde fouten maken en blijf je onzeker. Beter neem je je eigen verantwoordelijkheid en pak je je tekortkomingen aan. Dan leer je van je fouten, voorkom je herhaling en verminderen je problemen. Kijk eens naar het eigen aandeel, en leg niet direct en volledig de schuld bij de ander. Voor ieder probleem is een positieve manier van omgaan mogelijk. 

 

Het nut van klagen

Wat verwacht narcisten en borderliners van jou als partner of kind tijdens het geklaag? Dat je achter hen staat, dezelfde mening deelt, hen serieus neemt (kortom: dat je fungeert als verlengstuk) en -als het even kan- het probleem oplost. Jij mag je portemonnee trekken, jij mag je privé-afspraak of werk afzeggen, want dat is nu allemaal even niet belangrijk. Alleen de ander telt op dit moment en daar moet alles voor wijken. Soms halen ze ter beïnvloeding herinneringen op aan hoe ze jou hielpen, of spelen ze in op jullie hechte familieband of innige relatie. 

 

Jouw problemen tellen niet

Omgekeerd hoef jij geen hulp of zelfs maar begrip van narcisten en borderliners te verwachten wanneer je zelf een probleem hebt. Ze bagatelliseren of ontkennen jouw probleem of vinden dat het je eigen schuld is. 'Ik heb veel erger meegemaakt, voor mij is het pas echt zwaar, waar maak je je druk om, je kiest er toch zelf voor, mijn probleem is veel erger maar mij help je ook niet.'

 

Je kunt de indruk krijgen dat ze jou aan den lijve willen laten ondervinden hoe zwaar zij het hebben gehad in hun leven. 'Dat is mij ook overkomen, ik heb het ook overleefd, ik moest het ook zo doen, denk je dat het leuk was voor mij, ik heb het ook meegemaakt maar dat interesseert je ook niet.'  De boodschap luidt eigenlijk: zij kregen geen hulp in hun moeilijke tijden, dus mag jij al helemaal niet verwachten dat je hulp krijgt. Zij geen hulp, dan jij ook niet.

 

Ieder is verantwoordelijk voor zichzelf

Jij kunt én hoeft de problemen van de narcist of borderliner niet op te lossen. Ieder lost zijn eigen problemen op, daar word je namelijk sterker van en bovendien: het is jouw leven. Jij hebt je eigen problemen, de ander heeft zijn eigen problemen en ieder lost het voor zichzelf op. Het overkomt jou, dus zal jij er iets aan moeten doen. Zo niet, dan blijf je altijd problemen houden. Dit betekent niet dat je nooit iemand mag helpen. Met een ander helpen is niets mis: zolang het maar niet ten koste van jezelf gaat.

 

Maar als je wel een oplossing aandraagt, is deze vaak niet eens goed genoeg. 'Dat kan niet, dat lukt niet, dat is niet nodig, laat maar, ik heb gewoon altijd pech, zo belangrijk is het niet.'  Plotseling is het probleem niet meer zo ernstig. Kijk echter niet gek op als je later te horen krijgt dat jij hen toen niet wilde helpen.

 

Tot slot

In mijn boek ga ik nog veel uitgebreider in op de slachtofferrol. Waaraan herken je de slachtofferrol? Hoe ga je om met de slachtofferrol van de narcist of borderliner, maar ook van jezelf? Hoe voorkom je dat je het leven van de ander overneemt? Hoe bescherm je jezelf tegen die opgedrongen hulpverlenersrol en hoe stap je hieruit? Daarnaast geef ik vele tips hoe je het beste kunt reageren in deze situaties, geïllustreerd met diverse voorbeelden. 

 


Ontvang nieuwe blogartikelen in je mailbox!

Commentaren: 2
  • #2

    Ben (dinsdag, 08 augustus 2017 12:05)

    Huilen huilen huilen soms midden in een winkel, borderliners zijn net kleuters, hoe ze daar toen in die winkel stond, als een kind dat niks krijgt, iedereen kijken, verkoopster bezorgd, ik kreeg vuile blikken toegeworpen, ik deed niks ze begon gewoon te huilen omdat ik ergens een andere mening over had.Nee huilen was het niet maar brullen, ik weet het niet eens, ze kreeg rode opgewollen ogen van het huilen brullen en maakte wild gebaren, zoiets heb ik bij een volwassen mens nog nooit gezien, alsof ze bezeten was

  • #1

    Relatie in beeld (dinsdag, 28 februari 2017 09:41)

    Goed stuk! ik denk dat heel wat stellen hier wat aan hebben.