Invloed van narcisme en borderline op de opvoeding

Wanneer je bent opgevoed door een narcist of borderliner, heeft dit een negatieve invloed op je jeugd én je verdere leven. Wat is de invloed van een opvoeding door een narcist of borderliner op jou als kind en volwassene?

 

narcisme borderline narcist borderliner vader moeder kinderen ouders persoonlijkheidsstoornis psychisch emotioneel misbruik boek familie relatie ouderverstoting kindermishandeling jasmijn

In het gezin waarin je opgroeit, leer je allerlei sociale vaardigheden. Hoe je met andere mensen omgaat, wat wel en niet gepast is, hoe je jezelf staande houdt. Verschillende factoren spelen hierbij een rol. Hoeveel familieleden heb je, hoe is de band met hen? Zijn je ouders samen of zie je één van hen niet? Wat is hun karakter? Is er ruzie of vrede? Of heeft je ouder een persoonlijkheidsstoornis zoals narcisme of borderline?

 

Vader of moeder met narcisme of borderline

Als je vader of moeder narcisme of borderline heeft, merk je als kind dat sommige dingen anders verlopen dan bij andere mensen thuis. Het zwart-wit denken, teveel van zichzelf uit gaan en de oneindige behoefte aan aandacht beïnvloeden de reacties naar het kind toe. Een ouder die depressief is of zich eenzaam voelt, zal vaker hulp en aandacht van het kind vragen dan een gemiddelde ouder. De behoeftige ouder doet een beroep op het kind in plaats van omgekeerd.

 

Extreem aanpassen

Het is mogelijk dat het kind van een narcist of borderliner zich onevenredig veel aanpast aan de situatie en zichzelf hierdoor verloochent. Het kind cijfert zichzelf weg uit angst. Een kind is namelijk afhankelijk van de ouder voor zijn overlevingskansen; hij heeft niemand anders. Het kind leert al snel dat het zich naar de verwachting van de ouder dient te gedragen, en doet dit dan ook, uit angst voor afwijzing en verlating. Met protesteren komt je bestaansrecht immers in gevaar.

 

Er zijn ook positieve momenten

Dat betekent niet dat het kind in een permanente wereld van ellende leeft met zijn narcistische of borderlineouder. Soms kan hij zich wel vrij uiten en gedragen, zolang dit in het straatje van de ouder past, bijvoorbeeld bij eenzelfde interesse in iets. Je beleeft samen leuke momenten en er lijkt geen vuiltje aan de lucht te zijn. Er kunnen zeker momenten zijn waarop de ouder lief en zorgzaam is, bijvoorbeeld wanneer je ziek bent. Het kind kan zich ook zodanig zijn gaan aanpassen dat hij niet meer merkt dat alles volgens het strakke en egoïstische plan van de ouder dient te verlopen. Hij is gaan geloven dat hij werkelijk dezelfde mening en interesses heeft.

 

Ontdekking op volwassen leeftijd

Hoe meer het kind verdringt (zie verderop meer over verdringing), hoe meer hij zich aanpast, hoe minder hij de onderdrukking opmerkt, hoe langer deze zal voortduren, en hoe méér 'positieve' perioden er zijn. Dit alles kan ervoor zorgen dat je pas op volwassen leeftijd beseft dat je jeugd niet helemaal klopte - wellicht ben je de dertig of veertig al gepasseerd. Dan gaat de beerput alsnog open. Gelukkig ben je als volwassene in staat om hiermee om te gaan -al is het uiteraard een enorme schok en heel zwaar om te verwerken- in tegenstelling tot dat kleine hulpeloze en onwetende meisje of jongetje dat je toen was.

 

Een kind weet niet beter

Een kind weet niet beter. Ons brein ontwikkelt zich in de eerste levensjaren. Wat daarin gebeurt, zowel positief als negatief, is cruciaal voor de rest van ons leven. Een kind leert alleen door imitatie en niet door middel van goedbedoelde woorden die men er bij hem in probeert te stampen.1 Het kind leert van wat hij ziet. En omdat hij nog geen vergelijkingsmateriaal heeft, beschouwt hij alles als normaal.

 

Een kind kijkt op tegen zijn ouders, bewondert hen en ziet nooit iets slechts in hen. Lijkt iets toch het tegendeel te bewijzen, dan geeft het kind eerder de schuld aan zichzelf.1 Want hij is en blijft afhankelijk van hen voor zijn overleving. Hierdoor is een kind gemakkelijk te beïnvloeden en te vormen. 

 

Verdringing

Mag het kind van zijn ouder met narcisme of borderline bepaalde gevoelens zoals woede niet laten zien, dan kan hij deze verdringen. Ondanks dat de gevoelens een normale reactie zijn na een verwonding van de ziel.1 Dit is uiteraard heel tegenstrijdig: je voelt iets, wat een natuurlijke reactie is op hetgeen gebeurt, maar je mag het van je ouder niet voelen of tonen omdat je hem of haar daarmee zou kunnen kwetsen, dus stop je het weg, waarmee je je eigen gevoelens ontkent.

 

In de logica van de verdringing gaat het echter niet om de waarheid, maar om het vermijden van oude pijn.1 Je wéét dat als je je woede toont, je ouder boos op jou wordt. En dan komt je bestaansrecht weer in gevaar. Zelfs als volwassene kan deze logica nog lang door blijven dreunen.

 

Het brein van een kind is nog lang niet volledig ontwikkeld en kan niet met overweldigende gevoelens omgaan.1 Dus kiest het kind voor verdringing daarvan. Wat vroeg of laat, in je volwassen leven, weer naar boven komt drijven. Dan ben je sterk genoeg om de emoties van toen alsnog te voelen, aan te kunnen en te verwerken. Dan overwin je alsnog de angst van het vroegere kind in je.

 

Emotionele tekortkomingen

Als kind van een narcist of borderliner hoef je niet vanzelfsprekend een volledig slechte jeugd gehad te hebben. Er kunnen, zoals gezegd, ook fijne momenten geweest zijn. En de ouder kan soms ook lief zijn. Juist het steeds wisselende karakter van het narcisme- en borderlinegedrag brengt dit teweeg en veroorzaakt een chaotische omgeving waarin het kind nooit weet waar hij aan toe is.

 

Waar het om gaat, is dat je voornamelijk op emotioneel vlak tekort gekomen bent. Wellicht kreeg je als kind wel volop speelgoed en maakte je leuke uitjes; het kan voor de ouder gemakkelijker zijn om materiële zaken weg te geven dan zich met emoties bezig te houden. Maar je échte behoeften en gevoelens waren en zijn taboe. Die mag je niet tonen als deze de narcistische of borderlineouder van streek kunnen maken. 

 

Wat je zelf niet hebt, kun je ook niet geven

Een narcistische of borderlineouder die zelf moeite heeft om het leven aan te kunnen, zal dit ook niet kunnen doorgeven aan het kind. Een ouder die zelf geen of weinig liefde en aandacht kreeg, zal dit ook niet aan het kind kunnen geven. Sterker nog: die ouders zullen bij het kind proberen te halen wat ze zelf misten!

 

Snel opgeven en steeds weer van banen en relaties wisselen, kan het doorzettingsvermogen van het kind verminderen. Niet met geld kunnen omgaan, kan bij het volwassen kind financiële problemen veroorzaken. Geen verantwoordelijkheid nemen, leert het kind niet zelfstandig in het leven te staan. Wat je zelf niet hebt, kun je ook niet geven. Je zult het jezelf alsnog allemaal moeten aanleren... Je moet jezelf gaan heropvoeden.

 

Mijn partner is ook een narcist of borderliner...

In het volgende artikel 'Waarom je een narcist of borderliner als partner kiest' ga ik verder in op de invloed van een opvoeding door een narcist of borderliner op het volwassen kind, zoals hoe dit destructieve patroon zich in latere relaties kan herhalen.

 

Alles over een narcistische en borderline opvoeding

In mijn boek 'De narcistische wereld ontvlucht' is een zeer uitgebreid hoofdstuk gewijd aan de narcistische en borderline opvoeding. Er is aandacht voor onder andere hoe narcisten en borderliners hun kinderen als object zien, de illusie van een goede jeugd en hoe een opvoeding door een narcist of borderliner het kind voor het leven beschadigt, daarbij ondersteund door meningen van verschillende deskundigen op dit gebied.

 

1Vrij van leugens; Alice Miller  

 


Ontvang nieuwe blogartikelen in je mailbox!

Commentaren: 2
  • #2

    J. (maandag, 28 augustus 2017 16:22)

    Eindelijk iemand die narcisme en borderline allebei noemt! Mijn moeder heeft de diagnose borderline, altijd schreeuwen ruzie zoeken om niks, alles moet op haar manier, zij alleen is belangrijk, wat een herkenning op de website. Psychisch is er niks meer over van mij door deze borderliner. Veel gelezen over narcisme maar nooit over borderline. Dank je wel!

  • #1

    Annette (maandag, 31 juli 2017 16:27)

    Het was dit artikel dat mij echt een schok gaf toen ik het las. Zoals je hier en in je boek beschrijft gingen ook mijn ogen open. Ik wil je heel hartelijk danken voor je boek wat ik inmiddels uit heb. Wat een aanrader op dit gebied! Je geeft zoveel info over narcisten als ouders en zoveel handvaten om hun doortrapte gedrag te herkennen en af te weren. Een vriendin van mij heeft een narcist als ex-man en ik heb delen uit het boek ook met haar besproken. Zij heeft het al snel besteld en geeft ook haar complimenten voor je boek. Dank je wel en we hopen dat je nog veel zal blijven schrijven hier op je website! Groetjes